गौरीदेवी आपल्या घरी का येते?

👇समाचार सुनने के लिए यहां क्लिक करें

Post Views: 27

तीन दिवसांच्या पूजेमागची परंपरा आणि सुंदर भावार्थ… पुढच्या पिढीलाही लक्षात राहावी अशी गोष्ट

बोधन, 18 सप्टेंबर (V1 न्यूज):

आपल्या भारतीय सण-उत्सवांमध्ये केवळ पूजा आणि धार्मिक विधी नसतात, तर त्यामागे कथा, संस्कार, कुटुंबीयांचे नाते आणि जीवनमूल्ये दडलेली असतात. पूर्वीच्या काळी मोठी माणसे सणांच्या निमित्ताने मुलांना या कथा सांगत असत. त्यामुळे एका पिढीकडून दुसऱ्या पिढीकडे परंपरा सहज पोहोचत असे.

गौरीदेवीची पूजा हीदेखील अशीच एक सुंदर परंपरा आहे.

गौरीदेवीला अनेक ठिकाणी पार्वतीदेवीचे रूप मानले जाते. भगवान गणेशाची आई म्हणूनही तिचे विशेष महत्त्व आहे. महाराष्ट्रात गणेशोत्सवाच्या काळात ज्येष्ठा गौरी पूजेची परंपरा आहे. तसेच तेलंगणा-महाराष्ट्र सीमावर्ती भागातील काही कुटुंबांमध्ये आपल्या कौटुंबिक परंपरेनुसार गौरीदेवीला घरी आमंत्रित करून पूजा केली जाते.

लोकपरंपरेतील श्रद्धेनुसार, गौरीदेवी आपल्या पुत्र गणेशाला भेटण्यासाठी माहेरवाशिणीसारखी घरी येते, अशी भावना आहे. त्यामुळे घरातील मुलगी किंवा जिवलग पाहुणी घरी आली आहे, अशा प्रेमाने गौरीदेवीचे स्वागत केले जाते.

म्हणूनच या पूजेचा अर्थ फक्त पूजा करणे एवढाच नसून देवतेचे स्वागत, कुटुंबाचे एकत्र येणे, प्रेम आणि संस्कारांची जपणूक असा आहे.

चला, तीन दिवसांची ही परंपरा मुलांनाही सहज समजेल अशा पद्धतीने जाणून घेऊया.

🌸 पहिला दिवस — “गौरीमातेला घरी आमंत्रण”

पहिल्या दिवशी गौरीदेवीला घरात आणून तिचे प्रेमाने स्वागत केले जाते.

🏠 घराची स्वच्छता

सर्वप्रथम घर आणि पूजा करण्याची जागा स्वच्छ केली जाते.

मुलांनी काय लक्षात ठेवावे?

घरात एखादा खास पाहुणा येणार असेल तर आपण घर स्वच्छ करतो. त्याचप्रमाणे गौरीमाता आपल्या घरी येणार आहे म्हणून घर स्वच्छ केले जाते.

🌺 पूजेची जागा सजवणे

पाट किंवा स्वच्छ जागा तयार करून त्यावर हळद-कुंकू लावले जाते. फुले, तोरणे आणि इतर साहित्याने पूजा स्थळ सजवले जाते.

👣 गौरीदेवीचे आगमन

कुटुंबाच्या परंपरेनुसार गौरीची मूर्ती, मुखवटा किंवा कलश घरात आणून पूजा स्थळी स्थापित केला जातो.

💐 देवीची सजावट

फुले, हळद, कुंकू याने गौरीदेवीची सजावट केली जाते. काही कुटुंबांमध्ये साडी, दागिने आणि इतर अलंकारांनी देवीला सजवले जाते.

🪔 दीपप्रज्वलन आणि पूजा

दिवा लावून गणपतीचे स्मरण केले जाते आणि त्यानंतर गौरीदेवीची पूजा केली जाते. हळद, कुंकू, अक्षता आणि फुले अर्पण केली जातात.

🍚 नैवेद्य आणि आरती

कुटुंबाच्या परंपरेनुसार नैवेद्य दाखवून देवीची आरती केली जाते.

🌸 पहिल्या दिवसाचा सोपा अर्थ

“गौरीमाता आपल्या घरी आली आहे… आपण तिचे प्रेमाने स्वागत केले.”

🌺 दुसरा दिवस — “गौरीमातेची मनोभावे पूजा”

दुसऱ्या दिवशी गौरीदेवीची मुख्य पूजा केली जाते.

सकाळी घर आणि पूजा स्थळ स्वच्छ करून पूजा करणारे कुटुंबीय स्नान करून स्वच्छ कपडे परिधान करतात.

दिवा लावून गणपतीचे स्मरण केले जाते. त्यानंतर गौरीदेवीला हळद, कुंकू, अक्षता आणि फुले अर्पण केली जातात.

कुटुंबाच्या प्रथेनुसार फळे, नारळ, घरगुती पदार्थ आणि विविध नैवेद्य देवीला अर्पण केले जातात.

यानंतर कुटुंबातील सर्वजण एकत्र येऊन देवीसमोर प्रार्थना करतात.

“आमच्या कुटुंबातील सर्वजण सुखी, निरोगी आणि आनंदी राहोत.”

काही कुटुंबांमध्ये महिला नातेवाईक व शेजारच्या महिलांना बोलावून हळद-कुंकू आणि तांबूल देण्याची परंपराही आहे.

शेवटी सर्वजण मिळून गौरीमातेची आरती करतात.

🌺 दुसऱ्या दिवसाचा सोपा अर्थ

“गौरीमातेची मनोभावे पूजा करूया… कुटुंबासोबत आनंद साजरा करूया… आणि तो आनंद इतरांसोबतही वाटूया.”

🌼 तिसरा दिवस — “गौरीमातेला प्रेमाने निरोप”

ज्याप्रमाणे आपण एखाद्या पाहुण्याचे आनंदाने स्वागत करतो, त्याचप्रमाणे त्याला निरोप देतानाही प्रेम आणि आदर ठेवतो.

तिसऱ्या दिवशी गौरीदेवीची अंतिम पूजा केली जाते.

फुले, हळद आणि कुंकू अर्पण करून कुटुंबाच्या परंपरेनुसार नैवेद्य दाखवला जातो.

कुटुंबातील सर्वजण देवीसमोर नतमस्तक होऊन कुटुंबाच्या सुख-समृद्धीसाठी प्रार्थना करतात.

त्यानंतर देवीची अंतिम आरती केली जाते.

कुटुंबाच्या प्रथेनुसार गौरीदेवीला निरोप दिला जातो. काही कुटुंबांमध्ये गौरीच्या रूपाचे विसर्जन केले जाते, तर काही ठिकाणी मूर्ती किंवा मुखवटा जपून ठेवून पुढील वर्षी पुन्हा पूजा केली जाते.

🌼 तिसऱ्या दिवसाचा सोपा अर्थ

“गौरीमाता आपल्या घरी आली… तिने आनंद दिला… आता तिला प्रेमाने निरोप देऊया.”

👧 मुलांनी गौरीपूजेचे तीन दिवस असे लक्षात ठेवावेत

🌸 पहिला दिवस — बोलवूया

गौरीमातेला घरी प्रेमाने आमंत्रित करूया.

🌺 दुसरा दिवस — पूजा करूया

मनोभावे पूजा करूया आणि सर्वांसोबत आनंद वाटूया.

🌼 तिसरा दिवस — निरोप देऊया

आरती करून गौरीमातेला आनंदाने निरोप देऊया.

❤️ गौरीपूजा मुलांना काय शिकवते?

गौरीपूजा म्हणजे केवळ धार्मिक विधी नाही. या परंपरेतून मुलांना अनेक सुंदर संस्कार शिकवता येतात.

घरात आलेल्या पाहुण्यांचा आदर करावा.
मुली आणि महिलांचा सन्मान करावा.
मोठ्यांचा आदर करावा.
कुटुंबातील सर्वांनी एकत्र राहावे.
आनंद इतरांसोबत वाटून घ्यावा.
आपल्या परंपरा जाणून घ्याव्यात आणि पुढच्या पिढीला सांगाव्यात.

पूर्वी आजी-आजोबा मुलांना सणांच्या कथा सांगत असत. त्यामुळे मुलांच्या मनात त्या कथा कायमच्या घर करून राहत असत. आजच्या डिजिटल युगातही हीच परंपरा नव्या पद्धतीने पुढे नेण्याची गरज आहे.

मुलांना गौरीपूजेची गोष्ट अगदी सोप्या शब्दांत अशी सांगता येईल—

“गौरीमाता आपल्या घरी येते…
आपण तिचे प्रेमाने स्वागत करतो…
तिला फुले आणि अलंकारांनी सजवतो…
मनोभावे पूजा करून नैवेद्य दाखवतो…
कुटुंबासोबत आरती करतो…
आणि तीन दिवसांनंतर तिला प्रेमाने निरोप देतो.”

यातून मुलांच्या मनात श्रद्धेसोबत प्रेम, आदर, कुटुंबीयांचे नाते आणि संस्कृतीची जाणीव निर्माण होते.

🌺 पुढच्या पिढीपर्यंत पोहोचणारी परंपरा

सण साजरे करण्यामागचा खरा आनंद केवळ विधी पूर्ण करण्यात नाही, तर त्या विधीमागचा अर्थ समजून घेण्यात आणि तो पुढच्या पिढीपर्यंत पोहोचवण्यात आहे.

गौरीपूजा आपल्याला देवतेचा सन्मान करण्यासोबतच प्रेम, आदर, कौटुंबिक जिव्हाळा आणि संस्कृती जपण्याचा संदेश देते.

म्हणूनच गौरीमातेचे तीन दिवस म्हणजे—

आमंत्रण… पूजा… आणि प्रेमाने निरोप.

हीच सुंदर परंपरा पुढच्या पिढीलाही समजावी आणि कायम लक्षात राहावी, हीच या उत्सवामागची खरी भावना.

टीप : गौरीदेवीची स्थापना, पूजा करण्याची वेळ, मंत्र, नैवेद्य, सजावट आणि विसर्जनाची पद्धत ही प्रदेश व कुटुंबाच्या परंपरेनुसार वेगवेगळी असू शकते. त्यामुळे आपल्या कुटुंबातील ज्येष्ठ व्यक्ती किंवा पुरोहित यांच्या मार्गदर्शनानुसार पूजा पद्धतीचे पालन करणे योग्य आहे.